Borsa Düşerken Hangi Sektörler Daha Dayanıklıdır? Geçmiş Krizlerden Örneklerle Analiz

 Borsa düşüşleri yatırımcılar için genelde hem belirsizlik hem de yüksek volatilite anlamına geliyor. Fakat bu durumdan her sektör aynı şekilde etkilenmiyor. Ekonomik daralma, faizlerin artması, küresel alanda çıkan krizler birçok sektörde yüksek değer kaybı yaratabiliyor. Fakat bazı sektörler daha istikrarlı bir seyir izliyor. Basit bir örnek vermek gerekirse gıda sektörü temel ihtiyaç kapsamına girdiğinde daha savunmacı bir sektör olarak kabul edilmektedir.

Geçmiş dönemlerde yaşanan küresel krizler, pandemi süreci ve birçok ekonomik dalgalanma karşısında temel ihtiyaç kapsamındaki sektörlerin daha dayanıklı kalmasını sağlamıştır. Fakat bu durum dirençli olan sektörlerin de risk barındırmadığı anlamına gelmiyor. Bununla birlikte yatırım kararı alırken krizlerden daha az etkilenen sektörleri bilmek daha sağlıklı karar almaya yardımcı olur.

Borsa Neden Düşer?

Borsa şirketlerin performansından etkilendiği kadar ülkedeki ve dünyadaki küresel gelişmelerden, ekonomik ve siyasi durumlardan da etkilenir. Piyasalarda yaşanan borsa düşüşleri bu açıdan tek bir nedene bağlı tutulamaz. Faiz kararlarından ekonomik daralma beklentilerine kadar her alanı yakından etkilemektedir. Belirsizliğin hüküm sürdüğü dönemlerde yatırımcılar riskli varlıklardan çıkabilir ve bu da baskıyı daha da artırabilir. Borsa düşüşleri nedenleri genel olarak şunlardır:

· Faiz oranlarının yükselmesi borsa da düşüşlerin nedeni olabilecek bir durumdur. Çünkü merkez bankası faiz oranlarını artırırsa yatırımcılar riski daha düşük yatırım araçlarına yönelmek isteyebilir.

· Yüksek enflasyon borsa üzerinde negatif etkiye sahiptir. Şirketlerin maliyetlerini artırırken tüketici harcamalarını da azaltabilmektedir. Bu durum şirket karlarının düşmesine sebep olabilir.

· Jeopolitik riskler ve savaşlar nedeniyle de borsa sistemlerinde gerileme olabilir. Çünkü bu tür durumlar her zaman bir risk algısı meydana getirir.

· Şirket bilançolarının beklentileri tam anlamıyla karşılamaması da yine borsa düşüşleri nedenleri arasındadır.

· Küresel ekonomik gelişmeler bu süreçte en önemli nedenlerden biridir. ABD Merkez Bankası (FED) kararı yanında emtia fiyatlarında sert değişimler olması borsanın düşmesine neden olabilir.

· Yabancı yatırımcıların çıkışları da bu sürece olumsuz etki etmektedir.

Defansif Sektör Nedir?

Defansif sektör ekonomik daralma ve büyüme dönemlerinde süreçten çok fazla etkilenmeyen temel ihtiyaçlara yönelik olan sektörlerdir. Borsa düşüşleri bu ürün ve hizmet sektörlerini fazla olumsuz etkilemez. Yani defansif sektör hisse senetleri diğer sektör hisse senetlerine göre daha risksiz olan senetlerdir. Fakat yine de %100 riski olmadığı savunulamaz. Genel özellikleri ise şunlardır:

· Defansif sektör daha çok temel ihtiyaçlara yönelen firmalardır. Gıda, elektrik, doğalgaz ya da telekomünikasyon gibi sektörleri kapsar.

· Talep bu alanlarda sürekli olarak yüksektir.

· Gelirleri daha istikrarlı bir yapıdadır.

· Fiyat oynaklığı daha azdır. Büyüme odaklı sektörlere göre de sınırlı fiyat hareketi görülmektedir.

· Düzenli gelir elde eden defansif şirketler yatırımcılara daha düzenli temettü dağıtımı yapabilir.

· Uzun vadeli yatırımcıların tercih ettiği bir sektördür.

Gıda Sektörü

Gıda sektörü borsa düşüşleri ve ekonomik krizler karşısında en dayanıklı olan sektörlerden biri kabul edilmektedir. Bunun temel nedeni ise gıda ürünlerine her zaman ihtiyaç olmasıdır. Ekonomik koşullar ne kadar zor hale gelirse gelsin insanlar gıda tüketimini daima gerçekleştirir. Bu nedenle gıda alanındaki firmalar diğer sektörlere göre daha istikrarlı gelir elde eder.

Gıda sektörünün defansif sektör olmasının en temel nedeni temel ihtiyaç ürünü sunmasıdır. Aynı zamanda bu alanda talep yüksek ve nakit akışı daha istikrarlıdır. Buna ek olarak borsa dalgalanmalarına karşı da daha dirençlidir.

Sağlık Sektörü

Sağlık sektörü yine defansif sektörlerden biridir. Bunun temel nedeni ekonomik dalgalanmalar ve borsa düşüşleri sırasında daha dayanıklı olmasıdır. Aynı zamanda temel bir ihtiyaç olmasından dolayı da sağlık sektöründeki hisse senetleri dalgalanmalardan çok fazla etkilenmez. Sağlık sektörünün defansif olmasının nedenleri arasında şunlar sayılabilir:

· Öncelikle sağlık hizmetlerine olan talep her zaman için artış gösterir. Hastalıklar ve tedavi ihtiyaçları gibi unsurlar ekonomik koşullardan bağımsız bir şekilde etkilenmemektedir.

· Bunun yanı sıra ilaç ve tıbbi ürünleri olan ihtiyaç her zaman yüksektir. Temel sağlık ürünlerinden reçeteli ilaçlara kadar birçok ürün kriz dönemlerinde dahi ihtiyaç duyulan ürünlerdir.

· Gelir yapısı her zaman daha istikrarlı bir sektördür. Özellikle talebin yüksek olması sağlık şirketlerinin de düzenli olarak gelir elde etmesini sağlar.

· İhtiyaç duyulan bir sektör olması nedeniyle de ekonomik belirsizliklerden diğer sektörlere göre daha az etkilenir.

Enerji Sektörü

Enerji sektörü borsa düşüşleri ve ekonomik krizlerden az etkilenen sektörlerdendir. Bu nedenle defansif sektör kapsamında ele alınabilir. Enerji günümüzün en temel ihtiyaçlarından biridir. Konutlardan işletmelere kadar birçok alanda kullanılır. Aynı zamanda talep tamamen ortadan kalkmaz ve enerji ihtiyacı her zaman devam eder. Böyle durumlarda yüksek ve düzenli gelir potansiyeline sahip sektörlerden biri olarak kabul edilir.

Enerji sektörü bu açıdan defansif sektörler arasında yer alır. Fakat defansif özellikler taşısa dahi bu alanda petrol ve doğalgaz fiyatlarında çok sert değişimler yaşanabilir. Aynı zamanda jeopolitik gelişmeler ve birtakım düzenleyici kararlar bu sektördeki hisselere farklı açılardan etki edebilir.

Altın ve Madencilik

Altın ve madencilik sektörü ekonomik belirsizliklerin arttığı dönemlerde genellikle yatırımcıların ilgi duyduğu alanlardır. Çünkü altın uzun yıllardır her zaman güvenli bir yatırım aracı olarak görülmüştür. Borsa düşüşleri yaşandığında birçok yatırımcı ana parasını korumak için altın yatırımına yönelebilmektedir. Altın madenciliği yapan şirketlerin hisse fiyatları da yükselişlerden olumlu bir şekilde etkilenebilir. Fakat bu şirketlerin performansları sadece altın fiyatına göre belirlenmez. Üretim maliyetinden rezerv miktarına ve şirketlerin finansal yapısına göre de belirlenmektedir.

Altının güvenli bir yatırım aracı olarak görülmesi belirsizlik döneminde yatırımcıların altın ve madencilik sektörüne yönelmesine neden olur. Aynı zamanda enflasyona karşı da yüksek bir koruma sağlar. Bununla birlikte jeopolitik risklerden etkilenebilir ve madencilik şirketlerinin de performansı bu sektörde farklılık gösterebilir.

Teknoloji Hisseleri Krizlerde Nasıl Davranır?

Teknoloji hisseleri genellikle borsa sektöründe en merak edilen hisse senetleridir. Yüksek büyüme potansiyeli nedeniyle birçok yatırımcı teknoloji hisselerine yoğun bir ilgi gösteriyor. Fakat bu hisselerin ekonomik belirsizliklerden ve borsa düşüşleri gibi durumlardan kolayca etkilenebildiğini söylemek mümkündür. Çünkü bu sektörler özellikle faiz oranlarının yükselmesi ya da ekonomik büyümenin yavaşlaması gibi dönemlerde baskı altında kalan şirketlerdir. Teknoloji hisselerini kriz dönemlerindeki en temel özellikleri şunlardır:

· Teknoloji hisselerin volatilitesi yüksek hisselerdir. Piyasa dalgalanmalarına karşı birçok şirket veya sektöre göre daha hassas bir yapısı vardır.

· Bu şirketler faiz artışlarından kolayca etkilenebilir.

· Belirsizlik dönemlerinde yatırımcılar daha defansif sektörlere yönelmek isteyebilir.

· Sağlam bir finansal yapısı olan güçlü teknolojik şirketleri kriz sonrasında çok daha hızlı bir şekilde toparlanabilir.

· Teknolojik sektörünün tek türde bir yapısı yoktur. Bu nedenle yatırım yaparken teknoloji sektörlerini çok iyi araştırmak gerekiyor.

Geçmiş Krizlerden Örnekler

Geçmişte yaşanan birçok finansal kriz incelendiğinde borsaların aslında ekonomik koşullara nasıl tepki verdiğini daha kolay anlayabilirsiniz. Her krizin kendine özgü nedenlerle ortaya çıktığı söylenebilir. Özellikle defansif sektörler birçok kriz döneminde daha dayanıklı sektörlerdir. En temel örneklerden birisi 2008 küresel finansal krizidir. Bu kriz Amerika Birleşik Devletlerindeki mortgage piyasasında başlamıştır. Küresel finans sistemine de yayılarak birçok ülkenin etkilenmesine sebep olmuştur. Bankacılıktan otomotiv sektörüne kadar büyümeye duyarlı olan birçok sektör 2008 küresel finansal krizden yüksek oranda etkilenmiştir.

Örnek verilebilecek bir diğer önemli kriz 2022 COVİD 19 pandemisi döneminde yaşanmıştır. Pandemi nedeniyle dünya genelinde küresel bir kriz yaşanmıştır. Özellikle büyük bir belirsizlik ortaya çıkmış ve turizmden enerji sektörüne kadar birçok sektör olumsuz etkilenmiştir 2022 yüksek enflasyon ve faiz artışları da yine dünya genelinde yaşanan önemli krizlerden biridir. Fakat her kriz aynı sektörü aynı ölçüde etkilememektedir.

Riskler ve Dikkat Edilmesi Gerekenler

Yatırımlarınızın borsa düşüşleri ve olumsuz piyasa koşullarından etkilenmemesi için genellikle dikkat edilmesi gereken birçok önemli faktör bulunur. Yatırım yaparken sektör geçmişini ve şirket performansını incelemenin yanı sıra güncel piyasa koşullarını ve küresel olayları da yakından incelemek gerekiyor. Riskler ve dikkat edilmesi gerekenler konusunda şunlar söylenebilir:

· Tüm yatırımınızı sadece tek bir hisseye yatırmak yerine birden fazla sektöre girerek çeşitlendirme yapmanız çok daha mantıklı bir karar olabilir.

· Aynı sektörde faaliyet gösteren tüm şirketlerin finansal durumlarını inceleyerek yatırım yapmalısınız.

· Faiz kararlarından jeopolitik gelişmelere ve Merkez Bankası’nın politikalarına kadar birçok önemli gelişmeyi yakından takip edin.

· Kısa vadede ciddi anlamda dalgalanmalarla karşılaşabilirsiniz. Bu dalgalanmalara karşı her zaman hazırlıklı olmalısınız.

· Değerlendirme seviyelerini ise göz ardı etmemelisiniz. Bir sektörün defansif olması her şirketin her fiyattan alınabileceği algısı yaratmamalıdır. Hissenin güncel değerlemesini yaptıktan sonra gelecekteki potansiyelini de dikkate almalısınız.

 

Sıkça Sorulan Sorular

Borsa düşerken en sağlıklı ve dayanıklı sektör hangisidir?

Bu alanda tek bir sektörden bahsetmek mümkün değildir. Fakat sağlık, gıda ve elektrik gibi defansif sektörler çok daha dayanıklıdır.

Defansif sektör hisseleri hiç değer kaybetmez mi?

Hayır defansif sektörlerde de değer kaybı yaşanabilir. Fakat kriz dönemlerinde büyüme odaklı sektörlere göre daha dayanıklı oldukları söylenebilir.

Kriz döneminde teknoloji hissesi almalı mıyım?

Genellikle bu durum yatırımcının ne kadar risk alabildiğine bağlı bir konudur. Aynı zamanda yatırım süresi de önemlidir. Teknoloji hisseleri genellikle kriz döneminden yüksek oranda etki alabilir. Bu nedenle güçlü finansal yapıya sahip şirketler çok daha avantajlı olabilir.

Altın ve altın madenciliği hisseleri aynı şekilde mi hareket eder?

Hayır. Altın fiyatının yükselmesi altın madenciliği şirketlerinin hisselerini her zaman olumlu etkileyeceği anlamına gelmez. Bu durum genellikle şirketin üretim maliyetinden rezerv durumuna ve borçluluk durumuna göre değişmektedir.

Borsa düşerken bir yatırımcı olarak neleri dikkate almalıyım?

Borsa düşerken öncelikle panik satışlardan mutlaka kaçınmalısınız. Böyle durumlarda portföyü çeşitlendirmek şirketinizi daha büyük zararlardan koruyacaktır. Dikkat etmeniz gereken bir diğer konu ekonomik büyüme ve faiz kararları gibi makro ekonomik faktörleri her zaman yakından takip etmektir. Böylece daha bilinçli bir şekilde yatırım kararı alabilirsiniz.